رادیو مرز

این پادکست چیست

رادیو مرز دربارهٔ فاصله است. فاصله‌ای که آدم‌ها میان خودشان و خانواده، خودشان و جامعه، یا خودشان و کشوری که در آن بزرگ شده‌اند احساس می‌کنند. مرضیه در هر قسمت یک موضوع اجتماعی را انتخاب می‌کند و چند نفر را می‌آورد که آن را از سر گذرانده‌اند.

فهرست موضوعات همان چیزی است که مجموعه را متمایز می‌کند: «حجاب در خانواده»، «طوفانی به اسم بچه»، «فرزندخوانده»، «ساکن خوابگاه»، «تینیجر»، «مردانگی»، «بیگانگی سیاسی». اینها موضوعاتی‌اند که در رسانهٔ فارسی یا اصلاً مطرح نمی‌شوند یا از بالا و به‌شکل کارشناسی مطرح می‌شوند. رادیو مرز از پایین به آن‌ها نگاه می‌کند: کسی که تجربه‌اش کرده حرف می‌زند.

مجموعه از تیر ۱۳۹۷ شروع شده و با انتشار تقریباً ماهانه به «رادیو مرز ۹۰» در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است. شماره‌گذاری پیوسته و آرشیو کامل است، که دنبال‌کردن یک موضوع مشخص را ساده می‌کند.

قسمت‌هایی که ارزش شنیدن دارند

۱. رادیو مرز ۳ - حجاب در خانواده

از شهریور ۱۳۹۷، و یکی از قسمت‌هایی که روش مجموعه را در روشن‌ترین شکلش نشان می‌دهد. موضوع، حجاب در مقام قانون یا سیاست نیست؛ حجاب در مقام چیزی است که میان یک دختر و مادرش اتفاق می‌افتد.

اینکه چنین قسمتی سومین قسمت مجموعه است، تصادفی به‌نظر نمی‌رسد.

۲. رادیو مرز ۲ - طوفانی به اسم بچه

از مرداد ۱۳۹۷، دربارهٔ آنچه بچه‌دار شدن با زندگی و رابطهٔ آدم‌ها می‌کند. قسمتی که در آن، صداقتِ مهمان‌ها بیشتر از تحلیل کار می‌کند.

۳. رادیو مرز ۲۳ - فرزندخوانده

شهریور ۱۳۹۹. موضوعی که در فارسی تقریباً هیچ‌جا از زبان خود فرزندخوانده‌ها روایت نمی‌شود، و همین آن را به یکی از قسمت‌های شاخص آرشیو تبدیل کرده است.

۴. رادیو مرز ۸۹ - مردانگی

تیر ۱۴۰۵. یکی از تازه‌ترین قسمت‌ها و نمونهٔ خوبی از اینکه مجموعه پس از هشت سال هنوز سراغ موضوعاتی می‌رود که کمتر کسی سراغشان می‌رود.

۵. رادیو مرز ۹۰ - آزار آنلاین زنان

مرداد ۱۴۰۵، آخرین قسمت منتشرشده. موضوعی امروزی که مجموعه با همان روش همیشگی‌اش به آن نزدیک می‌شود: تجربهٔ کسانی که با آن روبه‌رو شده‌اند، پیش از هر تحلیلی.

برای چه کسی مفید است

• کسی که به مسائل اجتماعی ایران علاقه دارد — و ترجیح می‌دهد آن‌ها را از زبان درگیرشان بشنود.
• پژوهشگران و دانشجویان علوم اجتماعی — آرشیو، مجموعه‌ای از روایت‌های اول‌شخص دربارهٔ موضوعاتی است که داده‌ای برایشان وجود ندارد.
• مهاجران و کسانی که به مهاجرت فکر می‌کنند — بخش قابل‌توجهی از قسمت‌ها به تجربهٔ فاصله و جابه‌جایی می‌پردازد.
• والدین — چند قسمت مستقیماً دربارهٔ رابطهٔ والد و فرزند است.
• کسی که مصاحبهٔ طولانی را ترجیح می‌دهد — قسمت‌ها فشرده نیستند و به مهمان فرصت حرف زدن می‌دهند.

سؤالات پرتکرار

از کدام قسمت شروع کنم؟

از موضوعی که به خودتان نزدیک است، چون قسمت‌ها مستقل‌اند. اگر می‌خواهید روش مجموعه را زود بفهمید، «رادیو مرز ۳ - حجاب در خانواده» نمایندهٔ خوبی است.

سازندهٔ رادیو مرز کیست؟

مرضیه، که هم تولید و هم گفت‌وگوها را بر عهده دارد.

آیا رادیو مرز هنوز فعال است؟

بله. آخرین قسمت، «رادیو مرز ۹۰ - آزار آنلاین زنان»، مرداد ۱۴۰۵ منتشر شده است.

هر چند وقت یک‌بار منتشر می‌شود؟

تقریباً ماهانه، هرچند فاصلهٔ انتشار همیشه یکسان نبوده است. مجموعه از تیر ۱۳۹۷ تا امروز به ۹۰ قسمت رسیده است.

مهمان‌ها چه کسانی هستند؟

عمدتاً افراد عادی که موضوع هر قسمت را از سر گذرانده‌اند، و نه کارشناس. همین انتخاب، شکل مجموعه را تعیین می‌کند.

پادکست فارسی مشابهی هست؟

اگر روایت زندگی افراد را دنبال می‌کنید، راوی و رادیو دال هر دو نزدیک‌اند. فهرست کامل در صفحهٔ پادکست‌ها است.