رادیو تراژدی

این پادکست چیست

رادیو تراژدی سرگذشت آدم‌هایی را روایت می‌کند که پایان کارشان تلخ بود. مصطفی شعاعیان، حسین فاطمی، معین‌التجار بوشهری، مصطفی عالی‌نسب — فهرست اسم‌ها خودش می‌گوید مجموعه دنبال چیست: زندگی‌هایی که در تاریخ ایران به نتیجه‌ای رسیدند که صاحبانشان انتخاب نکرده بودند.

روش کار زندگی‌نامه‌محور و متکی بر تحقیق است. هر قسمت یک نفر را از ابتدا دنبال می‌کند و به‌جای صدور حکم، زمینه‌ای را می‌سازد که تصمیم‌های آن آدم در آن معنا پیدا می‌کنند. همین باعث می‌شود مجموعه به روزنامه‌نگاری تحقیقی نزدیک‌تر باشد تا به بازگویی تاریخ.

نکتهٔ جالبی در آرشیو هست: چهار قسمت نخست، از شهریور تا آذر ۱۳۹۹، عنوان‌های انگلیسی داشتند — «Radio Tragedy 01 ژول ورن ایرانی The Iranian Jules Verne» و سه قسمت بعدش دربارهٔ علی خسروشاهی، احمد شاه مسعود و کیخسرو. از قسمت پنجم به بعد مجموعه کاملاً فارسی شد و تا مرداد ۱۴۰۵ به قسمت ۶۷ رسیده است.

قسمت‌هایی که ارزش شنیدن دارند

۱. رادیو تراژدی ۰۱ — ژول ورن ایرانی

اولین قسمت، شهریور ۱۳۹۹. شروع مجموعه با شخصیتی که لقبش خودش یک روایت است، و نمونهٔ خوبی از اینکه رادیو تراژدی چطور یک نام کمترشناخته‌شده را به موضوع یک ساعت شنیدن تبدیل می‌کند.

۲. رادیو تراژدی — Ahmad Shah Massoud

آذر ۱۳۹۹، سومین قسمت. تنها قسمت‌های ابتدایی مجموعه‌اند که سراغ چهره‌ای غیرایرانی می‌روند، و از این نظر نشان می‌دهند دامنهٔ اولیهٔ پادکست گسترده‌تر از چیزی بوده که بعداً به آن رسید.

۳. رادیو تراژدی ۲۴: مهدی بلیغ؛ سارق جنتلمن

تیر ۱۴۰۱. یکی از قسمت‌هایی که از الگوی سیاسی مجموعه فاصله می‌گیرد و سراغ یک پروندهٔ جنایی می‌رود. عنوان فرعی «سارق جنتلمن» لحن قسمت را هم مشخص می‌کند.

۴. رادیو تراژدی ۳۴ — حسین فاطمی

اردیبهشت ۱۴۰۲. یکی از شناخته‌شده‌ترین موضوعات آرشیو و آزمون خوبی برای سنجیدن مجموعه: وقتی همه روایت کلی را می‌دانند، ارزش کار در جزئیات و در منابع است.

۵. رادیو تراژدی ۶۷ — مصطفی شعاعیان

مرداد ۱۴۰۵، تازه‌ترین قسمت. شخصیتی که کمتر دربارهٔ او به‌شکل مستقل کار شده، و نمونه‌ای از اینکه مجموعه پس از شش سال هنوز سراغ نام‌هایی می‌رود که جای دیگری روایت نشده‌اند.

برای چه کسی مفید است

• علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران — بیشتر آرشیو به همین دوره می‌پردازد.
• کسی که زندگی‌نامه را ترجیح می‌دهد — تاریخ اینجا از راه یک نفر روایت می‌شود.
• خوانندگان روزنامه‌نگاری تحقیقی — روش کار به گزارش تحقیقی نزدیک است.
• شنوندهٔ منظم — شماره‌گذاری پیوسته و آرشیوی که از ابتدا قابل دنبال‌کردن است.
• کسی که موضوع‌های مستقل می‌خواهد — قسمت‌ها به هم وابسته نیستند.

سؤالات پرتکرار

از کدام قسمت شروع کنم؟

از «رادیو تراژدی ۳۴ - حسین فاطمی» اگر موضوعی آشنا می‌خواهید، یا از قسمت اول اگر ترتیبی گوش می‌دهید. قسمت‌ها مستقل‌اند.

رادیو تراژدی دربارهٔ چیست؟

دربارهٔ سرگذشت شخصیت‌های تاریخی، عمدتاً ایرانی، که پایان زندگی یا مسیرشان تراژیک بوده است.

آیا هنوز فعال است؟

بله. آخرین قسمت، «رادیو تراژدی ۶۷ مصطفی شعاعیان»، مرداد ۱۴۰۵ منتشر شده است.

چرا چند قسمت اول عنوان انگلیسی دارند؟

چهار قسمت نخست مجموعه، منتشرشده بین شهریور و آذر ۱۳۹۹، با عنوان انگلیسی منتشر شدند. از قسمت پنجم به بعد عنوان‌ها فارسی‌اند.

چند قسمت دارد؟

حدود هفتاد مورد در فید، با شماره‌گذاری تا قسمت ۶۷ به‌علاوهٔ چند ویژه‌برنامه.

پادکست فارسی مشابهی هست؟

اگر روایت زندگی شخصیت‌های تاریخی را دنبال می‌کنید، راوکده و راوکست هر دو نزدیک‌اند. فهرست کامل در صفحهٔ پادکست‌ها است.