فلسفه علم
به اجرای امیرحسن موسوی · آغاز از 2020
برای کسی که میخواهد بداند علم چطور کار میکند، نه اینکه علم چه گفته است.
نقاط قوت
- عمق نظری
- مناسب مخاطب دانشگاهی
- همخوانی با تفکر انتقادی
نقاط ضعف
- مخاطب عام محدودتری دارد
شنیدن در
به صفحهٔ خود پادکست میرود. هیچ همکاریای با آن ندارم و از این لینک درآمدی ندارم.
این پادکست چیست
فلسفه علم به جای اینکه بگوید علم چه کشف کرده، میپرسد علم چطور کار میکند. مرز میان علم و شبهعلم کجاست، ابطالپذیری پوپر چه چیزی را حل میکند و چه چیزی را نه، و وقتی دو نظریهٔ رقیب هر دو با دادهها جور درمیآیند، بر چه اساسی یکی را انتخاب میکنیم.
ساختار مجموعه ترتیبی و شمارهگذاریشده است و از پایه شروع میکند: «۱. فلسفه علم چیست؟ پرسشهای بسته و پرسشهای باز»، «۲. در فلسفه علم به چه جنس پرسشهایی می پردازدیم؟»، «۳. علم و شبه علم(۱)، معیار ابطالپذیری پوپر». از آنجا به موضوعات مشخصتر میرود — فلسفهٔ پزشکی، فلسفهٔ روانپزشکی، طب سنتی و جایگزین، و در قسمتهای اخیر هوش مصنوعی.
بخش قابلتوجهی از آرشیو گفتوگو با متخصصان است و نه تکگویی؛ «۱۴. فلسفه پزشکی در گفتگو با علیرضا منجمی» و «۴۰. هوش مصنوعی و فلسفه-گفتوگو با ابوطالب صفدری» نمونهاند. مجموعه از خرداد ۱۳۹۹ آغاز شده و تا مرداد ۱۴۰۴ به چهل و پنج قسمت رسیده است.
قسمتهایی که ارزش شنیدن دارند
۱. ۱. فلسفه علم چیست؟ پرسشهای بسته و پرسشهای باز
خرداد ۱۳۹۹، قسمت اول. تفکیک پرسش بسته از پرسش باز، چارچوبی است که بقیهٔ مجموعه روی آن بنا میشود. شروع از اینجا لازم است.
۲. ۳. علم و شبه علم(۱)، معیار ابطالپذیری پوپر
خرداد ۱۳۹۹. شناختهشدهترین معیار مرزبندی در فلسفهٔ علم، توضیحدادهشده بهشکلی که هم قوتش و هم محدودیتش روشن شود.
۳. ۴. علم و شبه علم(۲)، مثالهای تاریخی: مورد آفرینشگرایی
خرداد ۱۳۹۹، ادامهٔ مستقیم قسمت قبل. اینجا معیار نظری به یک مورد تاریخی مشخص آزموده میشود، که قسمت را از بحث انتزاعی بیرون میآورد.
۴. ۲۳. طبهای سنتی، جایگزین و پزشکی
آذر ۱۴۰۲. موضوعی که در فارسی معمولاً به جدل کشیده میشود و اینجا بهعنوان یک مسئلهٔ روششناختی بررسی میشود. از کاربردیترین قسمتهای آرشیو.
۵. ۴۰ و ۴۱. هوش مصنوعی و فلسفه
اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۴، در دو بخش، در گفتوگو با ابوطالب صفدری. تازهترین موضوع مجموعه و نمونهٔ خوبی از اینکه ابزارهای فلسفهٔ علم چطور به مسئلهٔ روز اعمال میشوند.
برای چه کسی مفید است
- دانشجویان علوم پایه و پزشکی — پرسشهایی که در برنامهٔ درسی جایی ندارند.
- کسی که تفکر انتقادی برایش موضوع است — مرزبندی علم و شبهعلم هستهٔ مجموعه است.
- پژوهشگران — بهعنوان مرور مبانی روششناختی رشتهٔ خودشان.
- کسی که گفتوگوی تخصصی را ترجیح میدهد — بخش زیادی از آرشیو مصاحبه است.
- شنوندهٔ اهل شنیدن ترتیبی — قسمتها شمارهگذاریشده و روی هم بنا میشوند.
سؤالات پرتکرار
از کدام قسمت شروع کنم؟
از قسمت اول و به ترتیب. مجموعه از پایه شروع میکند و قسمتهای بعدی به مفاهیم قسمتهای اول تکیه دارند.
فلسفه علم دربارهٔ چیست؟
دربارهٔ روش علمی، چیستی دانش، مرز علم و شبهعلم و مسائل معرفتشناختی — با نمونههایی از پزشکی، روانپزشکی و هوش مصنوعی.
آیا هنوز فعال است؟
آخرین قسمت مرداد ۱۴۰۴ منتشر شده است. آهنگ انتشار نامنظم و کمتعداد است.
چند قسمت دارد؟
چهل و پنج قسمت، منتشرشده بین خرداد ۱۳۹۹ و مرداد ۱۴۰۴.
برای شنیدنش باید فلسفه خوانده باشم؟
لازم نیست، اما کمک میکند. مفاهیم پایه در قسمتهای نخست توضیح داده میشوند؛ گفتوگوهای تخصصیتر آشنایی بیشتری میطلبند.
پادکست فارسی مشابهی هست؟
اگر پرسشهای وجودی و روانشناختی را دنبال میکنید، رواق نزدیکترین گزینه است؛ برای علم بهشکل روایت داستانی، استرینگکست. فهرست کامل در صفحهٔ پادکستها است.
این مطلب برایتان مفید بود؟
شمارش آرا پس از ۵ رأی نمایش داده میشود.
