رواق

این پادکست چیست

رواق پادکستی است دربارهٔ روان‌درمانی وجودی و پرسش‌هایی که بیشتر آدم‌ها ترجیح می‌دهند سراغشان نروند: مرگ، تنهایی، آزادی و معنا. فرزان رنجبر این چهار موضوع را همان‌طور بررسی می‌کند که در اتاق درمان و در زندگی روزمره خودشان را نشان می‌دهند، و نه به‌شکل مسئله‌ای انتزاعی.

پشتوانهٔ فکری آن تا حد زیادی روان‌درمانی وجودی و آثار اروین یالوم است. اما رواق ترجمهٔ یالوم نیست؛ ایده‌ها با مثال‌های ایرانی، با زبان فارسی روزمره و با لحنی آرام بازگو می‌شوند که برای شنوندهٔ بدون پیش‌زمینهٔ روان‌شناسی هم قابل دنبال‌کردن است. همین ترکیب باعث شده رواق سال‌ها یکی از پرشنونده‌ترین پادکست‌های فارسی در حوزهٔ روان‌شناسی باشد.

یک نکتهٔ عملی که پیش از شروع باید بدانید: آنچه امروز در فید رواق منتشر می‌شود با آنچه رواق را شناخته کرده یکی نیست. مجموعهٔ اصلی، از «اپیزود اول: روان‌درمانی اگزیستانسیال» در فروردین ۱۳۹۸ آغاز شد و با «اپیزود آخر: دلدادگی» در اسفند ۱۳۹۹ به پایان رسید. از فروردین ۱۴۰۳ فید عمدتاً به انتشار روزانهٔ غزل‌های حافظ اختصاص یافته است، به‌طوری که اکنون حدود ۴۹۵ مورد از ۶۰۵ مورد فید را همان مجموعه تشکیل می‌دهد. اگر برای روان‌درمانی وجودی آمده‌اید، مقصد شما همان مجموعهٔ اول است.

قسمت‌هایی که ارزش شنیدن دارند

۱. اپیزود اول: روان‌درمانی اگزیستانسیال

نقطهٔ شروع طبیعی، و برخلاف بسیاری از اپیزودهای اولِ پادکست‌ها، قسمتی که خودش ارزش شنیدن دارد. چارچوب کل مجموعه اینجا گذاشته می‌شود: اینکه روان‌درمانی وجودی چه چیزی را مسئله می‌داند و چرا آن را از دیگر رویکردهای درمانی جدا می‌کند.

اگر می‌خواهید بدانید بقیهٔ مجموعه ارزش وقت گذاشتن دارد یا نه، همین یک قسمت برای تصمیم‌گیری کافی است.

۲. اپیزود دوم: ترس‌های وجودی

ادامهٔ مستقیم قسمت اول و جایی که موضوع از تعریف به تجربه می‌رسد. بحث دربارهٔ ترس‌هایی است که ریشه در موقعیت انسان دارند و با حل‌کردن یک مشکل بیرونی از بین نمی‌روند.

۳. اپیزود سوم: هستی‌اندیشی

اینجا مجموعه از توصیف به روش می‌رسد: چطور می‌شود این پرسش‌ها را به‌جای کنار زدن، به بخشی از فکر کردن روزمره تبدیل کرد. برای شنونده‌ای که دنبال چیزی قابل استفاده است و نه صرفاً قابل شنیدن، این قسمت گره‌گاه مجموعه است.

۴. اپیزود چهارم: لمس نیستی و اپیزود پنجم: خُرده‌مرگ

دو قسمت پشت‌سرهم دربارهٔ مرگ، که موضوع مرکزی روان‌درمانی وجودی است. عنوان «خُرده‌مرگ» به پایان‌های کوچک زندگی اشاره دارد؛ چیزهایی که تمام می‌شوند بی‌آنکه کسی آن‌ها را مرگ بنامد.

این جفت، بهترین نمونه از کاری است که رواق در حالت خوبش انجام می‌دهد: برداشتن یک مفهوم سنگین و رساندنش به تجربه‌ای که شنونده در زندگی خودش سراغ دارد.

۵. اپیزود آخر: دلدادگی

پایان مجموعهٔ اصلی، منتشرشده در اسفند ۱۳۹۹. شنیدنش پس از قسمت‌های اول، تصویر کاملی از قوس فکری مجموعه می‌دهد و همچنین روشن می‌کند که چرا فهرست بعدی فید حال‌وهوای دیگری دارد.

برای چه کسی مفید است

• کسی که با روان‌شناسی آشناست و دنبال عمق است — رواق در سطح مقالهٔ عمومی نمی‌ماند و به مفاهیم دست اول می‌پردازد.
• خوانندگان یالوم — اگر «وقتی نیچه گریست» یا «روان‌درمانی اگزیستانسیال» را خوانده‌اید، این مجموعه امتداد فارسی همان مسیر است.
• کسی که با پرسش معنا درگیر است — در حد چیزی که روی تصمیم‌های واقعی اثر می‌گذارد و نه در حد بحث نظری.
• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره — به‌عنوان مکمل شنیداری متون درسی.
• کسی که شنیدن طولانی را ترجیح می‌دهد — اپیزودها کوتاه نیستند و برای شنیدن در مسیر یا هنگام پیاده‌روی ساخته شده‌اند.

سؤالات پرتکرار

از کدام قسمت شروع کنم؟

از «اپیزود اول: روان‌درمانی اگزیستانسیال» و به ترتیب جلو بروید. مجموعهٔ اصلی پیوسته است و قسمت‌ها روی هم بنا می‌شوند، پس شروع از میانه بخشی از استدلال را از دست می‌دهد.

سازندهٔ رواق چه کسی است؟

فرزان رنجبر. نوشتن، روایت و تولید مجموعه بر عهدهٔ خود اوست.

آیا رواق هنوز منتشر می‌شود؟

فید هنوز فعال است، اما نه با همان محتوا. مجموعهٔ روان‌درمانی وجودی با «اپیزود آخر: دلدادگی» در اسفند ۱۳۹۹ پایان یافت و آنچه از فروردین ۱۴۰۳ منتشر می‌شود عمدتاً مجموعهٔ روزانهٔ غزل‌های حافظ است.

برای شنیدن رواق باید روان‌شناسی بدانم؟

خیر. مفاهیم از پایه توضیح داده می‌شوند و زبان مجموعه برای مخاطب عمومی است. اما موضوع‌ها ذاتاً سنگین‌اند و شنیدن پیوسته را می‌طلبند.

رواق جای درمان را می‌گیرد؟

خیر، و خود مجموعه هم چنین ادعایی ندارد. رواق دربارهٔ روان‌درمانی وجودی حرف می‌زند و آشنایی می‌سازد؛ کار درمان با درمانگر است.

پادکست فارسی مشابهی هست؟

اگر پرسش‌های بنیادی را از زاویهٔ روش علمی دنبال می‌کنید، فلسفه علم نزدیک‌ترین گزینه است. فهرست کامل در صفحهٔ پادکست‌ها است.